🧠 ซีรีโบรไลซิน (Cerebrolysin): ทำงานอย่างไรกับเซลล์สมอง?
หมอกัณ ซีเนียเฮล คลินิก & พัทยา2 คลินิก เฉพาะทางอายุรกรรมหมอกัณฒิภัสส์
#Pattaya2NursingHomeCare #พัทยา#ชลบุรี #ดูแลผู้ป่วยติดเตียง หรือ #กายภาพบำบัด
080-142-0052
Line ปรึกษาหมอกัณฒิภัสส์
แผนที่ google map
💊 ซีรีโบรไลซินคืออะไร?
ซีรีโบรไลซินเป็นยาที่ได้จากการสกัดโปรตีนและเปปไทด์ (peptide: สายของกรดอะมิโนขนาดเล็ก) จากสมองหมูที่มีการทำให้บริสุทธิ์ ตัวยามีลักษณะเป็นสารละลายใสสำหรับฉีดเข้าทางหลอดเลือดดำ (IV) หรือกล้ามเนื้อ (IM) และจัดเป็นยาในกลุ่มที่ออกฤทธิ์บำรุงและปกป้องระบบประสาท (Neurotropic drug)
💡 ทำไมต้องใช้ยาตัวนี้?
ยานี้มักถูกนำมาใช้เพื่อช่วยในการฟื้นฟูและรักษาผู้ป่วยที่มีปัญหาเกี่ยวกับสมอง เช่น:
- โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke): ช่วยลดความเสียหายของเซลล์ประสาทที่เกิดขึ้นเฉียบพลัน และส่งเสริมการฟื้นตัวของระบบประสาท
- ภาวะบาดเจ็บที่สมอง (Traumatic Brain Injury, TBI): ช่วยในการลดอาการบาดเจ็บของสมองในระยะแรกและฟื้นฟูการทำงานของระบบประสาท
- ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) เช่น โรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อมจากหลอดเลือด: ช่วยปรับปรุงการทำงานของสมองด้านความจำและการรับรู้ (Cognitive function)
🔬 ซีรีโบรไลซินทำงานอย่างไรในภาพรวม?
กล่าวโดยง่าย ซีรีโบรไลซินทำหน้าที่คล้ายกับ “สารอาหารบำรุงและตัวช่วยซ่อมแซม” ให้แก่เซลล์สมองที่กำลังอ่อนแอหรือถูกทำลายจากการบาดเจ็บหรือโรค โดยจะเลียนแบบการทำงานของสารอาหารบำรุงสมองตามธรรมชาติที่เรียกว่า “นิวโรโทรฟิก แฟคเตอร์” (Neurotrophic Factors, NTFs)
กลไกการออกฤทธิ์
🧬 องค์ประกอบและกลไกหลัก (Mode of Action – Multimodal Action)
ซีรีโบรไลซินเป็นยาที่มีกลไกการออกฤทธิ์ที่ซับซ้อนและหลายด้าน (Multimodal Action) เนื่องจากเป็นสารผสมของเปปไทด์และกรดอะมิโน ซึ่งสามารถเลียนแบบหรือปรับการทำงานของ Neurotrophic Factors หลายชนิด เช่น BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), NGF (Nerve Growth Factor), IGF-1, และ IGF-2
กลไกหลักในการออกฤทธิ์ต่อเซลล์สมอง (Neurons) แบ่งเป็น 3 ส่วนหลัก:
- การปกป้องเซลล์ประสาท (Neuroprotection):
- ต้านการตายของเซลล์ (Anti-Apoptosis): ยับยั้งกระบวนการตายของเซลล์ประสาทแบบตั้งโปรแกรม (Apoptosis) ที่เกิดตามหลังภาวะขาดเลือดหรือบาดเจ็บ
- ต้านอนุมูลอิสระและลดภาวะเครียดออกซิเดชัน (Anti-Oxidant/Reducing Oxidative Stress): ช่วยลดการสร้างอนุมูลอิสระ (Free Radicals) และลดภาวะเครียดของเซลล์ที่เกิดจากภาวะขาดออกซิเจน
- ลดการอักเสบในระบบประสาท (Anti-Inflammation): ปรับการตอบสนองของการอักเสบที่มากเกินไปของเซลล์สมอง เช่น Microglia
- ป้องกัน Excitotoxicity: ช่วยควบคุมระดับสารสื่อประสาทที่กระตุ้นมากเกินไป เช่น กลูตาเมต ซึ่งสามารถทำให้เซลล์ตายได้
- การซ่อมแซมและฟื้นฟู (Neurorepair & Neuroplasticity):
- ส่งเสริมการสร้างและการเชื่อมต่อของไซแนปส์ (Synaptogenesis and Synaptic Plasticity): กระตุ้นให้เซลล์ประสาทสร้างจุดเชื่อมต่อใหม่ (Synapses) และเสริมความแข็งแรงของจุดเชื่อมต่อที่มีอยู่เดิม ซึ่งสำคัญต่อกระบวนการเรียนรู้และความจำ
- กระตุ้นการสร้างเซลล์ประสาทใหม่ (Neurogenesis): มีการศึกษาที่พบว่าซีรีโบรไลซินสามารถกระตุ้นการสร้างเซลล์ประสาทใหม่ในบางบริเวณของสมอง เช่น Dentate Gyrus ใน Hippocampus ซึ่งเป็นส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำ
- การปรับปรุงระบบเมตาบอลิซึมของเซลล์ประสาท (Neuronal Metabolism):
- ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในเซลล์ประสาท ทำให้เซลล์ทนทานต่อภาวะขาดออกซิเจน (Hypoxia) และภาวะขาดสารอาหารได้ดีขึ้น
- มีบทบาทในการควบคุมการสะสมของโปรตีนผิดปกติ เช่น Amyloid Plaque และ Tau Protein ซึ่งเกี่ยวข้องกับโรคอัลไซเมอร์ โดยการปรับการทำงานของเอนไซม์บางชนิด เช่น GSK3$\beta$ และ CDK5
🚧 การซึมผ่านเข้าสู่สมอง (Blood-Brain Barrier, BBB)
แม้ว่าซีรีโบรไลซินจะเป็นเปปไทด์ แต่มีการศึกษาทางคลินิกและพรีคลินิกที่แสดงให้เห็นว่าสามารถ ซึมผ่านเข้าสู่กำแพงกั้นเลือดและสมอง (Blood-Brain Barrier, BBB) ได้ และออกฤทธิ์ในเนื้อเยื่อประสาทและหลอดเลือดสมองได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ข้อควรทราบ
- ความปลอดภัย: โดยทั่วไปซีรีโบรไลซินถือว่ามีความปลอดภัยและทนทานต่อการใช้ (Well-tolerated) ผลข้างเคียงที่พบบ่อยมักไม่รุนแรง เช่น ปวดหรือบวมบริเวณที่ฉีด ปวดศีรษะ หรือมีไข้เล็กน้อย